Жақында жұмыста маған өте қызықты бір жағдай болды, оны шетелдіктердің Кореяда болашақта білуі үшін кеңінен баяндап бергім келеді.

Бір қыз бір жылдық пәтер жалдау шартына отырды. Шарт корейлік «пудонгсан» арқылы жасалған және үйге кірген кезде депозиттен, жалдау ақысынан және алдын ала төлемнен басқа, «пудонгсан» өздерінің комиссиялық ақысын алды, ол корей тілінде 중개수수료 деп аталады.

Жағдайларға байланысты қыз көшуі керек болды, бірақ оның келісімшартының алты айы әлі қалған еді. Сондықтан ол өзінің орнына келіп тұратын жаңа жалгерлерді тапты, сонда ол landlord-пен ешқандай мәселесіз келісімшартты бұза алатын еді. Алайда, landlord қызға «пудонгсанға» қайтадан комиссиялық ақы төлеуді сұрады. Үйге кіргелі жатқан жаңа жалгерлермен сөйлесіп жатқанда, қыз жаңа жалгерлер де комиссиялық ақы төлеуге мәжбүр болғанын білді.

Біздің кейіпкеріміз жер иесінің жаңа жалгерлер де комиссия төлей тұра, негізсіз комиссиялық ақы талап етіп алдауға тырысып жатқанын ойлады.

Мен әңгіменің қалай аяқталғанын айтпас бұрын, «пудонгсанның» қалай жұмыс істейтіні және Кореяда қандай рөл атқаратыны туралы кейбір ақпараттар беріп өтейін.

ТМД елдеріндегі риелторлар:

ТМД елдерінде көптеген адамдар риелторлардың қажет емес деген пікірде. Бұл пікір біздің елдерде кең таралған, себебі көбінесе риелтордың комиссиясын тек жалгер төлейді. Тәжірибеде жалгер пәтерді өзі тауып, өзі көріп, landlord-пен бағаны өзі келісіп, келісімшартты куәландырып, тексеретін нотариусқа өзі барып жатады – ал жалгер, ең болмаса телефон соққаны үшін, жай тұрған риелторға комиссия төлеуге мәжбүр.

ТМД елдеріндегі риелторлар транзакция сомасының шамамен 2–6% алады. Агенттік ақысы жылжымайтын мүлік компаниясына, оның беделіне, көрсетілетін қызметтердің сипатына, нарықтағы жағдайға және клиентпен жасалған келісімшарттың шарттарына байланысты. Комиссия келісімге көбірек мүдделі тараптан төленеді.

Кореядағы риелторлар:

Кореяда жылжымайтын мүлікке байланысты мамандықтар өте әртүрлі және оларды брокерлік (중개), даму (개발), басқару (관리), инвестиция (투자), консалтинг (컨설팅) және т.б. деп бөлуге болады.

Кореяда баспана іздеген кезде орыс тілді шетелдіктер «пудонгсан» сөзін жылжымайтын мүлік агенттігі немесе брокерлік фирма ретінде қолданады. Алайда, корей тіліндегі «пудонгсан» сөзі тікелей «жылжымайтын мүлік» дегенді білдіреді. Егер сіз «жылжымайтын мүлік агенттігі» деп айтқыңыз келсе, толық атауы «부동산 중개사무소». Осы атаудан жылжымайтын мүлік агенті (брокер) корей тілінде 중개사 деп аталатынын, ал брокерге төленетін комиссия 중개 수수료 деп аталатынын көре аламыз.

Кореяда жылжымайтын мүлік қызметтері үшін комиссия әдетте сатылым немесе жалдау келісімін жасасу үшін сертификатталған жылжымайтын мүлік агентіне жүгінген клиент болып табылады. Демек, сатушы да, сатып алушы да, сондай-ақ landlord да, жалгер де комиссия төлеуге міндетті.

Бұл біздің елдерімізден айырмашылығы, Кореяда келісімшарттың екі тарабы да брокерлік комиссияны төлейді, кейде теңдей бөлінеді.

Кейіпкеріміздің әңгімесіне оралайық:

— Онда неге landlord кейіпкерден, оның орнына жалгер тапқанына және жаңа жалгерлер де комиссия төлейтініне қарамастан, үйден шыққан кезде комиссиялық ақы төлеуді сұрады?
— Себебі бұл оның келісімшартында арнайы шарттар бөлімінде (특약사항) көрсетілген.

Кейіпкердің келісімшартында, егер шарт мерзімінен бұрын бұзылса (оның келісімшартының алты айы қалған еді), жалгер нысанды қайта жалға беруге жауапты екені көрсетілген. Міне, landlord осыны алға тартып, комиссиялық ақы талап еткен. Комиссиялық ақыны екі рет төлеуге тура келетін жағдайлар туындауы мүмкін екен.

Алайда! Заң бойынша, мерзімінен бұрын бұзылған жағдайда да, егер келісімшартта басқаша көрсетілмесе, жалгер комиссияны қайта төлеуге міндетті емес.

Сондықтан, егер сіз шарттардың мазмұнын толық түсінбесеңіз, ешқандай келісімшартқа қол қоймау өте маңызды!
Кореядағы өмірдің қарқындылығын ескерсек, бұл шетелдіктер үшін қиын болуы мүмкін, бірақ заңмен қорғалған болу үшін шарттарды тексеруге сәл уақыт жұмсаған дұрыс.
Корей заңдары шетелдіктерді де қорғайды – бастысы өз құқықтарыңызды білу.